ଭାରତ-ଚୀନ ସୀମା ବିବାଦ: ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ୮-ସୂତ୍ରୀ ସହମତି

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ(ସଂକେତ ଟିଭି): ଆସନ୍ତା ମାସରେ ଚୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସି ଜିନପିଙ୍ଗ ଭାରତ ଗସ୍ତରେ ଆସୁଛନ୍ତି। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ଭାରତ-ଚୀନ ସମ୍ପର୍କରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ପାଇଁ ଉଭୟ ଦେଶ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି। ଗତ ଅଗଷ୍ଟ ୨୫ ତାରିଖରେ ଭାରତ-ଚୀନ ସୀମା ସଂକ୍ରାନ୍ତରେ ବିଶେଷ ପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈଠକ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ବିଭିନ୍ନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା।

ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଅସ୍ଥିରତାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଅନେକ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଏହି ବୈଠକରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସୈନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନାକୁ ମଜବୁତ କରିବା ଏବଂ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ନେଇ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରଖିବା ଉପରେ ଉଭୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସୀମାବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶାନ୍ତି ବଜାୟ ରଖିବା ସହ ଦୀର୍ଘମିଆଦି ସମାଧାନର ରାସ୍ତା ଖୋଲିପାରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।

ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ, ଦୁଇ ଦେଶ ସୀମା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମାମଲାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ୨୦୦୩ ମସିହାରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିନିଧି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଧୀନରେ ଗତ ବୁଧବାର ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ୮-ସୂତ୍ରୀ ଚୁକ୍ତି ଉପରେ ସହମତି ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ଏହି ଆଠଟି ସୂତ୍ରରେ ସୀମା ଜନିତ ବିବାଦର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରଖିବା, କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ଏବଂ ‘କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର’ ଉପରେ ସହମତି ହାସଲ କରିବା ଆଦି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ସାମିଲ ରହିଛି।

ଗତ ବର୍ଷ, ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରେ ‘ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଫଳାଫଳ’ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଗଠନ କରିବାକୁ ଦୁଇ ଦେଶ ସହମତ ହୋଇଥିଲେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ସୀମା ପରିଚାଳନାରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ଏବଂ ଦୁଇ ଦେଶର ବରିଷ୍ଠ ସାମରିକ କମାଣ୍ଡରଙ୍କ ବୈଠକ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ସ୍ଥାନ (ମିଟିଂ ପଏଣ୍ଟ) ଏବଂ ଦୁଇଟି ସମ୍ପର୍କ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସହମତି ହୋଇଥିଲା।

ଭୌଗୋଳିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ-ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ମଝି ଅଞ୍ଚଳରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ପୂର୍ବତଟର ସିକ୍କିମ ଓ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତ-ଚୀନ ସୀମା ବିସ୍ତୃତ। ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ପରିସ୍ଥିତି ଏବେ ବି ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି, କାରଣ ଚୀନ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦକ୍ଷିଣ ତିବ୍ଦତର ଅଂଶ ବୋଲି ଦାବି କରିଆସୁଛି। ତେବେ ୨୦୨୦ ଗଲୱାନ ଘଟଣା ପରଠାରୁ ଉଭୟ ଦେଶ ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ କୂଟନୈତିକ ଓ ସାମରିକ ସ୍ତରରେ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି।

ଅଗଷ୍ଟ ମାସ ଆରମ୍ଭରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ୩୬ତମ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ମେକୋନିଜିମ୍ ବୈଠକରେ, ସୀମା ଜନିତ ବିବାଦ ଦୁଇ ଦେଶର ସାମଗ୍ରିକ ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ବୋଲି ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରାଯାଇଥିଲା। ଦୁଇ ଦେଶ ନିଜ ସମ୍ପର୍କକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଦିଗରେ ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଥିବା ବେଳେ, ସୀମା ବିବାଦ ଯୋଗୁଁ ବେଳେ ବେଳେ ତିକ୍ତତା ଦେଖାଦେଇଥାଏ। ତଥାପି, ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଆଲୋଚନା ଏବଂ ୮-ସୂତ୍ରୀ ସହମତି ଦ୍ୱାରା ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ଦିଗ ଦେଖାଯାଉଛି।

ଆଠ ସୂତ୍ରୀ ସହମତି ଅନୁଯାୟୀ, ଦୁଇ ଦେଶ ବ୍ୟାପାର, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ଓ ସହଯୋଗକୁ ମଜବୁତ କରିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଛନ୍ତି। ବିଶେଷକରି, ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ ତିବ୍ଦତୀୟ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ହେଉଥିବା କୈଳାଶ-ମାନସରୋବର ଯାତ୍ରାରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଚୀନ କରୁଥିବା ପ୍ରୟାସକୁ ଭାରତ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି। ଏହି ସବୁ ପଦକ୍ଷେପ ଦ୍ୱାରା ସୀମାବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶାନ୍ତି ବଜାୟ ରଖିବା ସହ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସମ୍ପର୍କ ଉନ୍ନତିର ଆଶା ବଢ଼ିଛି।